پیام خطا

  • Notice: Undefined offset: 8 in user_node_load()‎ (line ۳۶۹۷ of ‎/home/revayat/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object in user_node_load()‎ (line ۳۶۹۷ of ‎/home/revayat/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 8 in user_node_load()‎ (line ۳۶۹۸ of ‎/home/revayat/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object in user_node_load()‎ (line ۳۶۹۸ of ‎/home/revayat/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 8 in user_node_load()‎ (line ۳۶۹۹ of ‎/home/revayat/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object in user_node_load()‎ (line ۳۶۹۹ of ‎/home/revayat/public_html/modules/user/user.module).

حس و نگاه ضد جنگ

نگاهی به نمایش جهان انزوا نوشته نائومی والاس و کار رضا کوچک زاده

حس و نگاه ضد جنگ

جهان انزوا نوشته نائومی والاس اثری ضد جنگ است. اثری شاعرانه که بر آن است حس و نگاه خود را در مخالفت با جنگ به مفهوم حقیقی اش اعلام کند. انگار جهان در زمان جنگ به انزوا کشانده می شود چراکه در جنگ ویرانگری اصل و اساس است و انسان در این هیاهوی بر سر هیچ جان و جسم خود را از دست می دهد و به لحاظ روحی و روانی و حتا جنبه های مادی آسیب می خورد.این نمایشنامه نویس و شاعر امریکایی جهان انزوا را پس از حمله امریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ نوشته که سالها در کشورهای جهان اجرا شده است. این بار هم در پاییز ۹۲ در تهران هول و هراسی خود را نمایان ساخته است.رضا کوچک زاده بر آن بوده تا با تحلیلی مستقل این متن را به صحنه بیاورد. متن شکل و شیوه ای کارآمد و به دور از ساختار کلاسیک را پیشنهاد داده است. متن اتکایش بر روایت است و دو راوی مدام در پی القای داستان و مضامین و مفاهیم موجود در آن هستند و گاهی این روایتگری به شعر و آواز منجر خواهد شد. فضا عراق زمان جنگ است که حالا با ورود آمریکایی ها دچار برهم ریختگی شده و انگار هیچ چیز نباید سر جایش باشد حتا پرواز و زندگی پرندگان نیز تحت الشعاع قرار گرفته اند.نمایش با تصویری از مراسم فشن شو آغاز می شود و بعد یک سکوی شبیه به سکوی فشن شو را خواهیم دید. این دو مرد جوان که راوی زمان جنگ و مصائب ناشی از آن هستند، در سکوت مطلق یکی از آن دو به چشم تماشاگران مدام خیره است. دومی بعدان می آید با کتابی نهاده بر سر. کتاب عنصری مشخص است برای آنکه روایتی شکل بگیرد و حتا شکسته شود. کتاب می تواند به واسطه شعر و ادبیات مانع و مخل جنگ باشد و گاهی نیز اسباب جنگ. به هر تقدیر راوی اهل کتاب خواندن است و مسلط بر زبان انگلیسی و عربی که می تواند شعرها و نظرگاهای نویسندگان و شاعران دنیا به این دو زبان را برایمان بخواند. هدف ایجاد و القای حسی ضد جنگ است. باید با طمانینه و تامل کلامی و استقرار مکث ها و سکوت ها چنین فضایی ممکن شود. دو راوی گاهی موازی و گاهی متقاطع با هم یک روایت را می گویند. خاطرات و مخاطراتی که گره خورده است بر مصائب و مسائل عراق جنگ زده. دو جوان که از نوجوانی چنین تجربه هایی را مدام پشت سر گذاشته اند. حتا در دو جهت سکوی سفید میکروفن نهاده شده تا بازیگران به نرمی و ملایمت دیالوگ خود را ادا کنند. نوعی لفظ و لحن مینیاتوری بر فضا حاکم است و حتا از جهان به آن وسعت و شلوغی همه چیز حذف شده است و فقط دو مرد با مقدار کمی خرت و پرت در صحنه حضور یافته اند و این برخوردی مینی مالیستی از جهان پیرامونی است که ذهن را فقط معطوف به کشف همان حس ضد جنگ خواهد کرد. تماشاگر هم جزیی از این اجرا خواهد شد و فقط به استناد این لحظه که پس از پایان فیلم فشن شو، تصویر تماشاگر جایگزین آن تصویر است. این برخورد متقارن و دو سویه با تماشاگر از او هم چهره ای فعال و هم منفعل می سازد. یعنی او هم بنابر قاعده در این رویارویی نقش آفرین است و در پایان هم تصاویر بزرگان سیاست و صحنه هایی از جنگ در عراق و دیگر نقاط جهان روی پرده واقع خواهد شد. بنابراین الزامن تماشاگر هم به بازی گرفته شده است تا از حالت تماشاگری صرف بیرون بیاید. این هم نکته ای است که این وضعیت شاعرانه را از آن حالت صرفن هنری بیرون آُورده و به آن انگیزه های بزرگ تر می دهد که فقط به شنیدن و دیدن این لحظات اکتفا نکند چراکه این شرایط تحمیلی که در آن جنگ قدرت نمایی می کند همواره قشری مظلوم بنا بر خواست این به ظاهر بزرگان به نابودی و ویرانی کشانده خواهند شد. سکوت جمعی نیز دلالتی بر مشارکت در این تصمیمات ویرانگر و اشتباه خواهد داشت. باید از مظلوم دفاع شود و سکوت رضایت از ظلم و جور روا داشته شده بر ستمدیدگان جهان است. یعنی به اعتبار یک تصویر خواه ناخواه جلوه ای حقیقی و پویا بر صحنه و حضور تماشاگر داده شده است و میزانسن حقیقی نیز در بازنمایی و کارکرد چنین لحضاتی فراتر از انتظار پیش خواهد رفت و تاثیر لازم را بر ضمیر تماشاگر خواهد گذاشت. چنانچه به گفته ی فروید و یونگ پرخاشگری و لذت جویی جزیی از ضمیر ناخوداگاه بشر است، باید به گونه ای جلوی این لذت و خشونت پنهان سد و مانعی وسیع و قدرقدرت نهاده شود تا از احتمال جنگ های بعدی پیشگیری شده باشد. به همین روال عادی می توان تاثیر اثر هنری در ناخودآگاه را به شکل راستین در نظر گرفت و همواره به اجراهای هنری ضد جنگ تاکید کرد تا بلکه این راهی برای تسلط و اشراف فضاهای انسان ساز باشد.لحن نمایش بین طنز و اندوه در گردش است و ذهن فرصت می یابد از دل این ماجراهای روایت شده بر مساله جنگ و آسیب های ناشی از آن دقیق شود. در اینجا کتاب کارکرد راستین خود را یافته است و در تئاتر به جلوه عینی ضد جنگی دامن زده است. رضا کوچک زاده هم توانا و پو.یا بر آن بوده تا فضای خلاقه ای را ارائه کند تا تماشاگر با دقت پای کارش بنشیند و با چنته پر آنجا را ترک کند.